Read Next...
ഇന്ത്യയുടെ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ദിനോസർ രഹസ്യങ്ങൾ: ഗോണ്ട്വാന മുതൽ ഡെക്കാൻ ട്രാപ്സ് വരെ
By HisStories AI | October 28, 2025
Table of Contents
നർമ്മദയുടെ തീരങ്ങളിലും ഗുജറാത്തിലെ കൂടുകളിലും ഒളിപ്പിച്ചുവെച്ച ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ഭീമാകാരന്മാരുടെ കഥ.
Interesting Facts
- ഇന്ത്യയിൽ കണ്ടെത്തിയ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഇരപിടിയൻ ദിനോസറുകളിൽ ഒന്നാണ് രാജാസോറസ് നർമദെൻസിസ് (Rajasaurus narmadensis). ഇതിന് തലയിൽ ഒരു കൊമ്പുണ്ടായിരുന്നു.
- ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡം ക്രിറ്റേഷ്യസ് കാലഘട്ടത്തിൽ (Cretaceous Period) സ്വന്തമായി ഒരു ദ്വീപ് ഭൂഖണ്ഡമായിരുന്നു. ഇത് ദിനോസറുകളുടെ പരിണാമത്തിൽ ഒരു “ദ്വീപ് പ്രഭാവം” (Island Effect) സൃഷ്ടിച്ചു.
- ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ ദിനോസർ ഫോസിലുകളിൽ ഒന്നാണ് മഹാരാഷ്ട്രയിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ ജൈനസോറസ് (Jainosaurus). ഇത് ഒരു ഭീമാകാരനായ സസ്യഭോജിയായിരുന്നു.
- ഗുജറാത്തിലെ ബാലസിനോർ പ്രദേശം ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ദിനോസർ മുട്ടകളുടെ ഫോസിലുകൾ കണ്ടെത്തിയ സ്ഥലങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. ഇവിടെ ആയിരക്കണക്കിന് മുട്ടകൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.
- ഇന്ത്യൻ ദിനോസറുകളുടെ അന്ത്യം ഡെക്കാൻ ട്രാപ്സ് (Deccan Traps) എന്നറിയപ്പെടുന്ന അഗ്നിപർവ്വത സ്ഫോടനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇത് ആഗോള വംശനാശത്തിന് കാരണമായ ചിക്സുലുബ് ആഘാതവുമായി ഏകദേശം ഒരേ സമയത്തായിരുന്നു.
പ്രധാന ഇന്ത്യൻ ദിനോസറുകൾ: ഒരു താരതമ്യം
ഏകദേശ നീളം: 9 മീറ്റർ
ഏകദേശ നീളം: 18 മീറ്റർ
ഏകദേശ നീളം: 14 മീറ്റർ വരെ
ദിനോസറുകളെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുമ്പോൾ, പലപ്പോഴും നമ്മുടെ മനസ്സിൽ അമേരിക്കൻ സമതലങ്ങളിലെ റ്റി-റെക്സിൻ്റെയോ ആഫ്രിക്കൻ വനങ്ങളിലെ ബ്രാച്ചിയോസോറസിൻ്റെയോ ചിത്രങ്ങളാണ് വരാറ്. എന്നാൽ, ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡം, അതിൻ്റെ സവിശേഷമായ ഭൂമിശാസ്ത്ര ചരിത്രത്തിലൂടെ, സ്വന്തമായി ഭീമാകാരന്മാരായ ദിനോസറുകളുടെ ഒരു വലിയ ലോകത്തിന് ആതിഥേയത്വം വഹിച്ചിരുന്നു. ഇന്ത്യയിൽ കണ്ടെത്തിയ ദിനോസർ ഫോസിലുകൾ ഈ പ്രദേശത്തെ പാലിയന്റോളജിക്കൽ ചരിത്രത്തിൻ്റെ അത്യന്തം പ്രധാനപ്പെട്ടതും എന്നാൽ പലപ്പോഴും അവഗണിക്കപ്പെടുന്നതുമായ ഒരു അധ്യായമാണ്.
ഗോണ്ട്വാന ബന്ധം: ഇന്ത്യയുടെ ഭൂഖണ്ഡാന്തര യാത്ര
ഏകദേശം 200 ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ്, ഭൂമിയിലെ എല്ലാ ഭൂഖണ്ഡങ്ങളും ഒരുമിച്ച് ചേർന്ന പാഞ്ചിയ എന്ന മഹാഭൂഖണ്ഡം വേർപിരിയാൻ തുടങ്ങി. ഇന്ത്യ അന്ന് തെക്കൻ മഹാഭൂഖണ്ഡമായ ഗോണ്ട്വാനയുടെ ഭാഗമായിരുന്നു. ജുറാസിക് കാലഘട്ടത്തിൻ്റെ അവസാനത്തോടെ, ഇന്ത്യ ആഫ്രിക്കയിൽ നിന്നും മഡഗാസ്കറിൽ നിന്നും വേർപെട്ട് ഏഷ്യയിലേക്ക് നീങ്ങുന്ന ഒരു ഒറ്റപ്പെട്ട ദ്വീപ് ഭൂഖണ്ഡമായി മാറി. ഈ ഒറ്റപ്പെടൽ ഇന്ത്യൻ ദിനോസറുകൾക്ക് തനതായ പരിണാമ പാത നൽകി. ക്രിറ്റേഷ്യസ് കാലഘട്ടത്തിലെ (ഏകദേശം 145 ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ്) ഇന്ത്യൻ ദിനോസറുകളിൽ പലതും ലോകത്തിൻ്റെ മറ്റ് ഭാഗങ്ങളിൽ കാണുന്ന ദിനോസറുകളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു.
നർമ്മദയുടെ രാജാക്കന്മാർ: തെറോപോഡുകളും ടൈറ്റനോസറുകളും
ഇന്ത്യൻ ദിനോസർ ഗവേഷണത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട കണ്ടെത്തലുകൾ നടന്നത് ഗുജറാത്ത്, മധ്യപ്രദേശ്, മഹാരാഷ്ട്ര, തമിഴ്നാട് എന്നിവിടങ്ങളിലാണ്. ഇതിൽ നർമ്മദ നദീതട പ്രദേശത്തിന് സുപ്രധാന സ്ഥാനമുണ്ട്. ഈ പ്രദേശത്ത് നിന്നാണ് ഇന്ത്യയുടെ സ്വന്തം ഇരപിടിയൻ ദിനോസറായ രാജാസോറസ് നർമദെൻസിസ് (Rajasaurus narmadensis) കണ്ടെത്തിയത്.
- രാജാസോറസ് നർമദെൻസിസ്: ‘നർമ്മദയുടെ രാജാവ്’ എന്ന് അർത്ഥം വരുന്ന ഈ ദിനോസർ ഒരു തെറോപോഡ് (മാംസഭോജി) ആയിരുന്നു. ഏകദേശം 9 മീറ്റർ നീളമുണ്ടായിരുന്ന ഇതിൻ്റെ തലയിൽ ഒരു ചെറിയ കൊമ്പുണ്ടായിരുന്നു. ക്രിറ്റേഷ്യസ് കാലഘട്ടത്തിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ (ഏകദേശം 70 ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ്) ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വേട്ടക്കാരനായിരുന്നു ഇത്.
- ടൈറ്റനോസറുകൾ (Titanosaurs): ഇന്ത്യയിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ഫോസിലുകൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടുള്ളത് സൗറോപോഡ് വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ടൈറ്റനോസറുകളുടേതാണ്. ഇവ ഭീമാകാരന്മാരായ സസ്യഭോജികളായിരുന്നു. ഐസിസോറസ് (Isisaurus, മുൻപ് Titanosaurus indicus), ജൈനസോറസ് (Jainosaurus) എന്നിവ ഈ വിഭാഗത്തിൽപ്പെടുന്നു. ഇവയ്ക്ക് 18 മീറ്ററിലധികം നീളവും വലിയ കഴുത്തുകളുമുണ്ടായിരുന്നു.
ദിനോസർ മുട്ടകളുടെ കൂടാരം: ബാലസിനോർ
ഗുജറാത്തിലെ ബാലസിനോറിനടുത്തുള്ള റഹിയോലി പ്രദേശം ദിനോസറുകളുടെ കൂടുകളും മുട്ട ഫോസിലുകളും കണ്ടെത്തിയ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സൈറ്റുകളിൽ ഒന്നാണ്. ഇവിടെ ആയിരക്കണക്കിന് ദിനോസർ മുട്ടകൾ കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ മുട്ടകൾ മിക്കവാറും ടൈറ്റനോസോറുകളുടേതാണ്. ദിനോസറുകൾ കൂട്ടമായി മുട്ടയിടുന്നതിനും കുഞ്ഞുങ്ങളെ വളർത്തുന്നതിനും ഈ പ്രദേശം ഉപയോഗിച്ചിരുന്നുവെന്ന് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഈ സ്ഥലത്തെ ‘ദിനോസർ സിറ്റി’ എന്ന് പോലും വിളിക്കാറുണ്ട്.
ഇന്ത്യൻ ദിനോസറുകളുടെ അന്ത്യം
ഏകദേശം 66 ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ക്രിറ്റേഷ്യസ്-പാലിയോജീൻ (K-Pg) വംശനാശം സംഭവിച്ചതോടെ ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ദിനോസറുകൾക്ക് അന്ത്യം കുറിച്ചു. ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡത്തിൽ ഈ വംശനാശം കൂടുതൽ സങ്കീർണ്ണമായിരുന്നു. മെക്സിക്കോയിലെ ചിക്സുലുബ് ഉൽക്കാപതനം കൂടാതെ, ഇന്ത്യയുടെ പടിഞ്ഞാറൻ ഭാഗങ്ങളിൽ ഡെക്കാൻ ട്രാപ്സ് എന്നറിയപ്പെടുന്ന massive അഗ്നിപർവ്വത സ്ഫോടന പരമ്പരകൾ നടന്നു. ലക്ഷക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ നീണ്ടുനിന്ന ഈ സ്ഫോടനങ്ങൾ അന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് വലിയ അളവിൽ സൾഫർ ഡയോക്സൈഡും മറ്റ് വിഷവാതകങ്ങളും പുറത്തുവിടുകയും ആഗോള കാലാവസ്ഥയെ തകിടം മറിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇന്ത്യൻ ദിനോസറുകൾക്ക് ഉൽക്കാപതനത്തിൻ്റെ ആഘാതത്തോടൊപ്പം ഈ പ്രാദേശിക അഗ്നിപർവ്വത ദുരന്തത്തെയും നേരിടേണ്ടിവന്നു, ഇത് അവയുടെ വംശനാശം വേഗത്തിലാക്കി.
ഇന്ത്യൻ പാലിയന്റോളജി ഇപ്പോഴും വളർന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു മേഖലയാണ്. കൂടുതൽ കണ്ടെത്തലുകൾക്കായി ഗവേഷകർ രാജ്യത്തിൻ്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ തിരച്ചിൽ തുടരുന്നു. ഈ പുരാതന ഭീമാകാരന്മാരുടെ കഥകൾ നമ്മുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ ചരിത്രത്തിൻ്റെയും പരിണാമത്തിൻ്റെയും പ്രാധാന്യം വിളിച്ചോതുന്നു.
Timeline of Key Events
ഇന്ത്യൻ ദിനോസർ കണ്ടെത്തലുകൾ: ടൈംലൈൻ
- 1828ഇന്ത്യയിൽ ആദ്യമായി ദിനോസർ ഫോസിലുകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടു (ചിലർ ഇതിനെ ദിനോസർ എന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ലെങ്കിലും). ജബൽപൂരിൽ നിന്നുള്ള കണ്ടെത്തലുകൾ.
- 1982ഇന്ത്യൻ സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്കൽ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് (ISI) മഹാരാഷ്ട്രയിൽ നിന്ന് പ്രധാനപ്പെട്ട ടൈറ്റനോസോർ അവശിഷ്ടങ്ങൾ കണ്ടെത്തി (ഇന്ന് Isisaurus ആയി അറിയപ്പെടുന്നു).
- 1997-2003നർമ്മദ താഴ്വരയിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായ ഒരു തെറോപോഡിന്റെ (മാംസഭോജി) അസ്ഥികൂടം കണ്ടെത്തി. രാജാസോറസ് നർമദെൻസിസ് എന്ന് നാമകരണം ചെയ്യപ്പെട്ടു.
- 2017പാർക്ക് ഓഫ് ഡൈനോസേഴ്സ്: ഗുജറാത്തിലെ ബാലസിനോറിൽ ദിനോസർ ഫോസിൽ പാർക്ക് സ്ഥാപിച്ചു, ഇത് ടൂറിസത്തെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു.
Test Your Knowledge (Quiz)
Answer these questions based on the post above:
ദിനോസർ ക്വിസ്: നിങ്ങളുടെ അറിവ് പരീക്ഷിക്കുക
ചോദ്യം 1: തലയിൽ കൊമ്പുള്ള, നർമ്മദ താഴ്വരയിൽ നിന്ന് കണ്ടെത്തിയ ഇന്ത്യൻ ഇരപിടിയൻ ദിനോസർ ഏതാണ്?
- A. ജൈനസോറസ്
- B. രാജാസോറസ് നർമദെൻസിസ്
- C. ബറുബാറോസോറസ്
ചോദ്യം 2: ദിനോസർ കാലഘട്ടത്തിൽ ഇന്ത്യൻ ഉപഭൂഖണ്ഡം ഏത് പുരാതന മഹാഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു?
- A. ലൗറേഷ്യ
- B. ഗോണ്ട്വാന
- C. പാഞ്ചിയ
ചോദ്യം 3: ദിനോസറുകളുടെ വംശനാശ സമയത്ത് ഇന്ത്യയിൽ സംഭവിച്ച പ്രധാനപ്പെട്ട ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പ്രതിഭാസം ഏതാണ്?
- A. ഹിമാലയൻ രൂപീകരണം
- B. സഹാറയുടെ രൂപീകരണം
- C. ഡെക്കാൻ ട്രാപ്സ് അഗ്നിപർവ്വത സ്ഫോടനങ്ങൾ
Further Reading
Have feedback or suggestions?
Write suggestions here
